Organofosfor bileşikleri fosfor içeren organik bileşiklerdir. Çevrede kalıcı olan klorlu hidrokarbonlara alternatif olarak öncelikle haşere kontrolünde kullanılırlar. Bazı organofosfor bileşikleri oldukça etkili böcek öldürücülerdir, ancak bazıları da sarin ve sinir ajanları dahil olmak üzere insanlar için aşırı derecede toksiktir.

Organofosfor Bileşiklerinin Özellikleri

Organofosfor kimyası, organofosfor bileşiklerinin özelliklerinin ve reaktivitesinin incelendiği alt alandır. Organofosfor bileşiklerinin tanımı değişkendir ve bu da kafa karışıklığına neden olabilir. Endüstriyel ve çevre kimyasında, bir organofosfor bileşiğinin yalnızca bir organik ikame edici içermesi gerekir, ancak doğrudan bir fosfo-karbon bağına sahip olması gerekmez. Fosfor, azot gibi, periyodik tablonun 15. grubunda yer alır ve bu nedenle fosfor bileşikleri ve azot bileşikleri birçok benzer özelliğe sahiptir.

Organofosfor Pestisitleri

Organofosforlu insektisitler, birçok böcek türünü öldürmek için kullanılan kimyasallardır. Bu kimyasallar, gıda ürünlerinde kullanılanlar da dahil olmak üzere Amerika Birleşik Devletleri’nde kullanılan tüm insektisitlerin büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Organofosforlu insektisitlerin ev tipi kullanımı ABD’de yasaklanmıştır. Bazı organofosforlu insektisitler (örneğin malathion, naled) Amerika Birleşik Devletleri’nde sivrisinek kontrolü için de kullanılmaktadır.

Organofosforlu Pestisitler İnsan Sağlığını Nasıl Etkiler?

İnsanlar bu kimyasallarla işlenmiş gıdaları yiyerek organofosforlu insektisitlere maruz kalırlar. Maruz kalma, insektisitlerle kirlenmiş yüzeylerle elden ağza temastan da meydana gelebilir. Daha az yaygın maruziyetler, insektisitlerin solunmasını veya deri yoluyla emilmesini içerir.

Çok miktarda organofosforlu insektisitlere ani maruz kalma, bulantı, kusma, düzensiz veya yavaş kalp atışı, nefes almada zorluk veya göğüste sıkışma, tükürük salgısı, halsizlik, felç ve nöbet gibi sağlık sorunlarına yol açabilir.

İnsanlar bu pestisitlerin daha küçük miktarlarına uzun süre maruz kaldıklarında kendilerini yorgun veya zayıf, asabi, depresif veya unutkan hissedebilirler.

Sütte Organofosfor Pestisit Kalıntısı

Başlıca organofosfor türleri:
Aldicarb
Baygon
Carbofuran
Chloropyriphos
Diazinon
Dichlorovos

Bu organofosfor türlerinin süt ve süt ürünlerinde bulunması yasaklanmıştır. Avrupa Birliği ve ülkemiz, sütte pestisit kalıntısının bulunmasına izin vermemektedir.