Klorpirifos, öncelikle yeşillik ve toprak kaynaklı zararlı böcekleri kontrol etmek için kullanılan bir organofosfat insektisit, akarisit ve mitisittir. Klorpirifos, 1965 yılından beri hem tarımsal hem de tarım dışı alanlarda pestisit olarak kullanılmaktadır. Nihai kural uyarınca klorpirifosun gıdalarda bulunma toleransı iptal edildikten sonra, gıda ürünlerine klorpirifos uygulamaları, gıdaların klorpirifosla kirlenmişolarak kabul edilmesine neden olacaktır; ülkeler arası ticarette klorpirifos katkılı gıda ürünleri dağıtımı yasa dışıdır. Tarım dışı kullanımlar, nihai tolerans kuralından etkilenmez.

Klorprifos Kullanımı

Klorpirifos, dünya çapında yaklaşık 100 ülkede tarım, konut ve ticari ortamlardaki böcekleri kontrol etmek için kullanılmaktadır. Konut uygulamalarında kullanımı birçok ülkede kısıtlanmıştır. Klorpirifos, yaklaşık 100 ülkede kullanıma sunulmaktadır ve yıllık yaklaşık 8,5 milyon dönüm ekin alanına uygulanmaktadır. En çok kullanılan ürünler pamuk, mısır, badem ile portakal, muz ve elma gibi meyve ağaçlarıdır. Klorpirifos iki gün içinde tüm bitkiyi öldürdüğü için domates mahsullerinde kullanılması önerilmez.

Kimyasal, ilk günden itibaren; konut ortamlarında, golf sahası çimlerinde, yapısal bir termit kontrol maddesi olarak ve tarımda yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Klorpirifosun konut kullanımı Birleşik Devletler’de aşamalı olarak kaldırılmıştır; bununla birlikte, tarımsal kullanım yaygınlığını korumaktadır. Klorpirifos, ABD verilerine göre 2001 yılında en çok 15. pestisitken, 2008’de 14. sıraya kadar yükselmiştir.

Klorpirifosun Toksisitesi

Klorpirifos maruziyeti, daha yüksek dozlarda akut toksisiteye neden olabilir. Kalıcı sağlık etkileri, akut zehirlenmeyi veya düşük dozlara uzun süre maruz kalmayı takip eder ve çok küçük dozlarda bile fetüslerde ve çocuklarda gelişimsel etkiler ortaya çıkar.

Akut Sağlık Etkileri

Akut etkiler için, Dünya Sağlık Örgütü klorpirifosu Sınıf II: orta derecede tehlikeli olarak sınıflandırır. Akut zehirlenme, esas olarak, bir dizi nöromüsküler semptomlara yol açan asetilkolin nörotransmisyon yolunun etkilenmesinden kaynaklanır. Nispeten hafif zehirlenme, gözlerin sulanmasına, artan tükürük ve terlemeye, mide bulantısına ve baş ağrısına neden olabilir. Orta derecede maruz kalma, kas spazmlarına veya zayıflığına, kusmaya veya ishale ve görme bozukluğuna neden olabilir. Şiddetli zehirlenme belirtileri arasında nöbetler, bilinç kaybı, felç ve akciğer yetmezliğinden boğulma yer alır.

Çocukların seğirmeden ziyade kas güçsüzlüğü; ter veya gözyaşı yerine aşırı tükürük; nöbetler; ve uyku hali veya koma yaşama olasılığı daha yüksektir.

Gıda ve Sütte Klorpirifos Kalıntısı

Tarım alanlarında klorpirifos kullanımının doğru miktarda veya zamanda yapılmaması, elde edilen ürünlerde ve bu ürünlerden üretilen hayvansal yemlerde klorpirifos kalıntısına sebep olabilir. Bu yemlerin tüketilmesi sonucu elde edilen ve insan tüketimine sunulan süt ve süt ürünleri de klorpirifosla kontamine olmuş olur. Bu durumlar için insan tüketimine sunulan gıdalarda ve sütte Klorpirifos Maksimum Kalıntı Seviyesi (MRL) belirlenmiştir.

Ülke/BölgeSütte MRL SeviyesiGıdalarda MRL Seviyesi
Avrupa Birliği / Türkiye0,01 PPB13 Ağustos 2020 tarihli kararla Gıdada Klorpirifos kalıntı seviyesi 0,01 PPB olarak sınırlandırılmıştır.
ABD10 PPBTarım ürününe göre değişmektedir ancak minimum değer 50 PPB’dir.
Çin0,02 PPBTarım ürününe göre 0,05 PPB ile 2 PPB arasında değişmektedir.