Klorpirifos, öncelikle yeşillik ve topraktan gelen zararlı böcekleri kontrol etmek için kullanılan bir organofosfat insektisit, akarisit ve mitisittir. Klorpirifos, 1965 yılından beri hem tarımsal hem de tarım dışı alanlarda pestisit olarak kullanılmaktadır. Nihai kural uyarınca klorpirifosun gıdalarda bulunma toleransı iptal edildikten sonra, gıda ürünlerine klorpirifos uygulamaları, gıdaların klorpirifosla kirlenmiş olarak kabul edilmesine neden olacaktır; ülkeler arası ticarette klorpirifos katkılı gıda ürünleri dağıtımı yasa dışıdır. Tarım dışı kullanımlar, nihai tolerans kuralından etkilenmez.
Klorprifos Kullanımı
Klorpirifos, dünya çapında yaklaşık 100 ülkede tarım, konut ve ticari ortamlardaki böcekleri kontrol etmek için kullanılmaktadır. Konut uygulamalarında kullanımı birçok ülkede kısıtlanmıştır. Klorpirifos, yaklaşık 100 ülkede kullanıma sunulmaktadır ve yıllık yaklaşık 8,5 milyon dönüm ekin alanına uygulanmaktadır. En çok kullanılan ürünler pamuk, mısır, badem ile portakal, muz ve elma gibi meyve ağaçlarıdır. Klorpirifos iki gün içinde tüm bitkiyi öldürdüğü için domates mahsullerinde kullanılması önerilmez.
Kimyasal, ilk günden itibaren; konut ortamlarında, golf sahası çimlerinde, yapısal bir termit kontrol maddesi olarak ve tarımda yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Klorpirifosun konut kullanımı Birleşik Devletler’de aşamalı olarak kaldırılmıştır; bununla birlikte, tarımsal kullanım yaygınlığını korumaktadır. Klorpirifos, ABD verilerine göre 2001 yılında en çok 15. pestisitken, 2008’de 14. sıraya kadar yükselmiştir.
Klorpirifosun Toksisitesi
Klorpirifos maruziyeti, daha yüksek dozlarda akut toksisiteye neden olabilir. Kalıcı sağlık etkileri, akut zehirlenmeyi veya düşük dozlara uzun süre maruz kalmayı takip eder ve çok küçük dozlarda bile fetüslerde ve çocuklarda gelişimsel etkiler ortaya çıkar.
Akut Sağlık Etkileri
Akut etkiler için, Dünya Sağlık Örgütü klorpirifosu Sınıf II: orta derecede tehlikeli olarak sınıflandırır. Akut zehirlenme, esas olarak, bir dizi nöromüsküler semptomlara yol açan asetilkolin nörotransmisyon yolunun etkilenmesinden kaynaklanır. Nispeten hafif zehirlenme, gözlerin sulanmasına, artan tükürük ve terlemeye, mide bulantısına ve baş ağrısına neden olabilir. Orta derecede maruz kalma, kas spazmlarına veya zayıflığına, kusmaya veya ishale ve görme bozukluğuna neden olabilir. Şiddetli zehirlenme belirtileri arasında nöbetler, bilinç kaybı, felç ve akciğer yetmezliğinden boğulma yer alır.
Çocukların seğirmeden ziyade kas güçsüzlüğü; ter veya gözyaşı yerine aşırı tükürük; nöbetler; ve uyku hali veya koma yaşama olasılığı daha yüksektir.
Gıda ve Sütte Klorpirifos Kalıntısı
Tarım alanlarında klorpirifos kullanımının doğru miktarda veya zamanda yapılmaması, elde edilen ürünlerde ve bu ürünlerden üretilen hayvansal yemlerde klorpirifos kalıntısına sebep olabilir. Bu yemlerin tüketilmesi sonucu elde edilen ve insan tüketimine sunulan süt ve süt ürünleri de klorpirifosla kontamine olmuş olur. Bu durumlar için insan tüketimine sunulan gıdalarda ve sütte Klorpirifos Maksimum Kalıntı Seviyesi (MRL) belirlenmiştir.
İhracatta Klorpirifosun Etkisi
Klorpirifos, belli değerin üzerinde olduğu taktirde ihracatta belli problemlere sebep olabilmektedir çünkü ürünlerde belli değerin üzerinde bulunması yasaklanmıştır. Avrupa Birliği’nin kurduğu RASFF Sisteminin verilerine göre, klorpirifos ürün reddedilmesinin temel ve en yaygın sebeplerinden biridir. Bu yüzden klorpirifos uygulanan ürünler sıkı bir şekilde takip ve edilmelidir.
| Ülke/Bölge | Sütte MRL Seviyesi | Gıdalarda MRL Seviyesi |
| Avrupa Birliği / Türkiye | 0,01 PPB | 13 Ağustos 2020 tarihli kararla Gıdada Klorpirifos kalıntı seviyesi 10 PPB olarak sınırlandırılmıştır. |
| ABD | 10 PPB | Yeni Tarım Yasasıyla birlikte tarım ürünlerinde klorpirifos kullanımı 28.02.2022 tarihi itibariyle yasaklanmıştır.. |
| Çin | 0,02 PPB | Tarım ürününe göre 5 PPB ile 20 PPB arasında değişmektedir. |
