Asetamiprid, C10H11ClN4 kimyasal formülüne sahip organik bir bileşiktir. Kokusuz bir neonikotinoid insektisit (Böcek öldürücü) olan Asetamipirid sistemiktir ve yapraklı sebzeler, turunçgiller, çekirdekli meyveler, üzüm, pamuk, kola bitkileri ve süs bitkileri gibi ürünlerde emici böcekleri (Thysanoptera, Hemiptera, özellikle yaprak bitleri) kontrol etmeye yöneliktir. Ayrıca kiraz meyve sineğinin larvalarına karşı etkinliği nedeniyle ticari kiraz yetiştiriciliğinde önemli bir pestisittir.
Asetamiprid, kloropiridinil neonikotinoidlere ait bir insektisittir, bu insektisit ailesi 1990’ların başında tanıtılmıştır. Bu bileşik, haşereleri kontrol etmek için tanıtılan bir insektisittir, aynı zamanda kedi ve köpeklerde pireleri kontrol etmek için evde kullanımı da mevcuttur.
Etkinlik ve Yan Etkileri
Etki
Asetamiprid çeşitli ekinleri, bitkileri ve çiçekleri korumak için kullanılır. Farklı bir etki şekline sahip başka bir pestisit ile birlikte kullanılabilir. Bu şekilde zararlı türlerinin direnç geliştirmesi önlenebilir. ABD Çevre Koruma Ajansı’na göre, asetamiprid bazı türlerde direnç oluşumuyla mücadelede rol oynayabilir: Bemisia, sera beyaz sinekleri ve batı çiçek thrips…
Neonikotinoidler, nAChR polipeptid reseptörü için agonistler olarak işlev görür ve böcekler üzerinde memeli nAChR’lerinden daha yüksek bir etki gücü nedeniyle, memelilere karşı böcekler için seçici olarak toksiktir. Bu, pestisit olarak uygunluklarını arttırır.
Yan etkiler
Asetamiprid, yüksek bir biyobirikim potansiyeline sahiptir. Ayrıca, kuşlar ve suda yaşayan organizmalar için orta derecede toksiktir. Pestisitlerin aşırı kullanımı, kuş popülasyonları ve besin zincirinin diğer kısımları için bir tehdit oluşturabilir. Öte yandan, bal arısında asetamipridin emilmesinden sonra üretilen metabolitler, diğer neonikotinoidlerinkinden daha az toksiktir. Asetamipridin yarılanma ömrü de oldukça kısadır, yaklaşık 25-30 dakikadır, oysa diğer neonikotinoidlerin yarı ömrü 4-5 saat olabilir. Bununla birlikte, 72 saat sonra bal arısında bazı metabolitler hala mevcuttur. Kronik maruziyet bazı bileşiklerin toksisitesini artırabileceğinden, bu bal arıları için toksikolojik bir risk olabilir. EPA, arılar için “sadece orta derecede toksik” olduğunu düşünüyor; bununla birlikte, bazı medya kaynakları ve son belgesel Arıların Kaybolması, koloni çöküş bozukluğu için asetamiprid gibi neonikotinoidleri suçlamaktadır.
EPA’nın 2002 tarihli bir raporuna göre, asetamiprid, diğer insektisitlere kıyasla çevre için görece düşük risk oluşturmaktadır. Toprakta hızla bozunur ve bu nedenle yeraltı suyuna sızma şansı düşüktür. Bozunma ürünleri yeraltı suyuna ulaşabilecektir ancak toksikolojik öneme sahip olmadığı tahmin edilmektedir.
Toksisite
Böcekler Üzerinde Yapılan Çalışmalar
Bal arıları üzerinde yapılan kapsamlı çalışmalar, asetamiprid LD50’nin 7,1 µg olduğunu ve %95 güven aralığı 4,57-11,2 µg/arı olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, imidaklopridin LD50’si arı başına 17,9 ng’dir. Bu karşılaştırılabilir maddelerdeki fark, imidakloprid ile karşılaştırıldığında, asetamipridin nAChr’ye afinitesinin biraz daha zayıf olmasıyla açıklanabilir.
İmidakloprid gibi bir nitroguanidin grubuna sahip neonikotinoidler bal arıları için en toksik olanlardır. Asetamiprid, ikinci bir heterosiklik halka yerine asiklik bir gruba sahiptir ve bu nedenle bal arıları için nitro ikameli bileşiklerden çok daha az toksiktir.
İnsan Çalışmaları
Şu anda, iki insan vaka çalışması, intihar etmeye çalışırken asetamiprid içeren bir insektisit karışımının yutulmasıyla oluşan akut zehirlenme ile tanımlanmıştır. Her iki hasta da iki saat içinde acil servise nakledildi ve anında mide bulantısı, kas güçsüzlüğü, kasılmalar ve düşük vücut ısısı (sırasıyla 33.7 °C ve 34.3 °C) yaşamıştır. Kas zayıflığı gibi semptomlar, organofosfat insektisit maruziyetine benzer görünmektedir. Bu semptomplar; Hipotermi ve kasılmalar, asetilkolin ve nikotinik reseptörlerle reaksiyona giren aktif asetamiprid bileşiği ile doğrudan açıklanabilir. Memeli toksisitesi düşük olarak kaydedilmesine rağmen, yüksek dozlarda asetamipridin insanlar için toksik olduğu kaydedilmiştir.
Asetamipirid Kullanım Sınırı Nedir?
Asetamipirid kullanımı yasaklanmış değildir ancak belli bir Maksimum Kalıntı Seviyesi (MRL) vardır. Bu seviyenin üstündeki kalıntı seviyesi canlılarda toksik etkiye sebep olabileceği gibi, ürünlerin Avrupa Birliği, Ülkemiz ve potansiyel alıcılar tarafından reddedilmesine sebep olabilir. Asetamipirid için MRL değerleri aşağıda verilen gibidir.
| Bölge / Ülke | MRL |
|---|---|
| Avrupa Birliği | 0.3 mg/kg – ppm 300 PPB |
| Türkiye | 0.3 mg/kg – ppm 300 PPB |
